ประวัติหอภาพยนตร์

หอภาพยนตร์คืออะไร

          ภาพยนตร์กำเนิดขึ้นในโลก เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๓๘ โดยนับเมื่อนักประดิษฐ์ชาวฝรั่งเศสนำภาพยนตร์ชนิดฉายขึ้นจอออกฉายเก็บค่าดูจากสาธารณชนเป็นครั้งแรกที่กรุงปารีส และหลังจากนั้นได้แพร่กระจายไปทั่วโลกอย่างรวดเร็วและโดยที่ไม่มีใครคาดคิด ภาพยนตร์ได้เติบโตกลายเป็น "มหรสพยอดนิยมของชาวโลกประจำคริสตศตวรรษที่๒๐" กิจการผลิตและจำหน่ายภาพยนตร์กลายเป็นธุรกิจอุตสาหกรรมที่ใหญ่โตที่สุดอย่างหนึ่งของโลก เมื่อเริ่มมีภาพยนตร์เกิดขึ้นนั้น ได้มีผู้มองเห็นความสำคัญและคุณค่าของภาพยนตร์นอกเหนือไปจากเป็นสินค้าขายความบันเทิง คือ เห็นว่ามีค่าเสมือนเป็นเอกสารสำคัญ ทำนองเดียวกับเอกสารประวัติศาสตร์ หรือเอกสารจดหมายเหตุ ซึ่งควรจะมีหน่วยงานทำหน้าที่รวบรวมจัดเก็บเพื่อรักษาไว้ให้เป็นมรดกของมนุษยชาติเช่นเดียวกับการมีหอสมุดเก็บรักษาหนังสือหอจดหมายเหตุเก็บรักษาเอกสาร หรือพิพิธภัณฑ์สถานเก็บรักษาศิลปวัตถุและโบราณวัตถุ

          ผู้มีสายตายาวไกลผู้หนึ่งคือ "เบเลสลอว์ มาตุสซิวสกี" ช่างถ่ายภาพชาวโปแลนด์ซึ่งลงทุนตีพิมพ์สมุดเล่มเล็ก ๆ เพื่อเสนอข้อเรียกร้องดังกล่าวนี้ เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๔๑ แต่ปรากฏว่าเวลาผ่านเลยไปถึง ๓๕ ปี จึงมีการจัดตั้งหน่วยงานขึ้นทำหน้าที่เก็บรักษาภาพยนตร์ขึ้นเป็นแห่งแรกในโลก คือ การตั้งหน่วยงานที่เรียกว่า "หอภาพยนตร์ (FILM ARCHIVE)" ขึ้นเป็นแห่งแรกที่กรุงสตอคโฮล์ม ประเทศสวีเดน เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๖ ซึ่งเป็นเวลาที่เกิดความตระหนักกันขึ้นแล้วว่า ฟิล์มภาพยนตร์อันเป็นสื่อวัสดุที่บอบบางที่สุดในบรรดาสื่อต่าง ๆ ที่มนุษย์คิดประดิษฐ์ขึ้นมา ได้สูญหายไปเป็นอันมากแล้วเนื่องจากการเสื่อมสภาพของฟิล์มเอง เพราะไม่ได้รับการดูแลรักษาการทำลายหรือทอดทิ้งเพราะไม่เห็นคุณค่าโดยเจ้าของเองโดยเฉพาะเมื่อเกิดภาพยนตร์เสียงขึ้นในปี พ.ศ. ๒๔๗๐ เป็นเหตุให้มีการทำลายทิ้งฟิล์มภาพยนตร์เงียบไปเป็นจำนวนมากรวมทั้งการนำไปรีไซเคิลใช้เป็นวัตถุดิบผลิตสินค้าอื่นๆ 

          หลังจากนั้นได้มีการจัดตั้งหอภาพยนตร์ทั้งที่เป็นหน่วยงานของรัฐและของเอกชนขึ้นมาทีละรายสองรายเป็นลำดับคือ พ.ศ. ๒๔๗๗ มีการจัดตั้ง "หอภาพยนตร์แห่งชาติ (REICHSFILMARCHIV)" กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมัน พ.ศ. ๒๔๗๘ มีการจัดตั้ง "หอสมุดภาพยนตร์แห่งชาติ (NATIONAL FILM LIBRARY)" ที่กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษและ "หอสมุดภาพยนตร์ แห่งพิพิธภัณฑ์ศิลปสมัยใหม่" นิวยอร์ค สหรัฐอเมริกาและ เริ่มมีการเก็บสะสมฟิล์มภาพยนตร์ในมิลาน อิตาลี ซึ่งต่อมากลายเป็น "หอภาพยนตร์แห่งชาติ อิตาลี (CINETECA ITALIANA)" พ.ศ. ๒๔๗๙ มีการก่อตั้ง "หอภาพยนตร์หรือภาพยนตร์สถานแห่งฝรั่งเศส (CINEMATHEQUE FRANCAISE)" ที่กรุงปารีส ต่อมา ที่กรุงปารีส ในปี พ.ศ. ๒๔๘๑ บรรดาหอภาพยนตร์รุ่นบุกเบิกจาก ๔ เมืองคือ นิวยอร์ค เบอร์ลิน ลอนดอน และปารีส ได้ร่วมมือกันจัดตั้ง "สมาพันธ์หอภาพยนตร์ระหว่างชาติ" ขึ้น